Historia i architektura

Fort Góry Gradowej to miejsce niezwykłe. O jego wyjątkowości świadczy nie tylko położenie na jednym ze wzgórz morenowych bezpośrednio położonych przy Starym Mieście, lecz również – a może i przede wszystkim – jego bogata, wciąż nie do końca odkryta, ale dzięki temu fascynująca historia oraz cenne zabytki architektury zlokalizowane na jego terenie.

Przedpola i stoki Góry Gradowej były kilkakrotnie areną zaciekłych walk obrońców miasta z nieprzyjacielem; samo wzniesienie (ufortyfikowane po raz pierwszy w 1655 r.) było przez wiele dziesięcioleci jednym z najważniejszych punktów obrony Gdańska. Stacjonowały tu oddziały gdańskie, pruskie, francuskie, w okresie II wojny światowej niemieckie, a w 1945 r. przez krótki okres także radzieckie. Na wzgórzu i w jego bezpośrednim sąsiedztwie wzniesiono szereg dzieł obronnych, obiektów i instalacji wojskowych, z których do naszych czasów przetrwały przede wszystkim pruskie budowle z II poł. XIX w.

Lecz Góra Gradowa to nie tylko historia wojskowości – wzgórze to dzięki swojemu położeniu już od początków istnienia Gdańska było miejscem działalności mieszkańców. Od średniowiecza biegł tędy ważny szlak komunikacyjny, założono ogrody, przytułek świątynny (następnie szpital) oraz kościół, w końcu szereg cmentarzy. Urządzano przeglądy zdolności bojowej mieszczan, różnego rodzaju zebrania, a nawet występy artystyczne. Stosunkowo szybko doceniono też korzystne położenie Góry Gradowej dla malarzy i grafików, bowiem już w XVI w. zaczęto portretować Gród Neptuna z jej szczytu.

W niniejszym dziale mogą Państwo zapoznać się nie tylko historią fortu Góry Gradowej czy chociażby krótkimi opisami poszczególnych obiektów, zarówno zlokalizowanych na samym forcie, jak i w jego najbliższej okolicy. Jeśli zdecydują się Państwo na wycieczkę po forcie, z pewnością pomocny okaże się słowniczek niektórych pojęć związanych z fortyfikacjami, omówienie dość skomplikowanej kwestii nazewnictwa całego obszaru (Nazwy) oraz wybór literatury, w których pojawia się Góra Gradowa.

Wreszcie dla spragnionych wiedzy zamieściliśmy także wybór artykułów opisujących Górę Gradową (Publikacje).

Zapraszamy w fascynującą podróż po historii i zakamarkach fortu Góry Gradowej!

tekst: Jan Daniluk
kaponiera południowa
("Z energią!")
schrony i remizy artyleryjskie
("Wehikuł Czasu - Człowiek i Pocisk")
laboratorium przy poternie do NCK ("Wehikuł Czasu - Człowiek i Pocisk" oraz wystawy czasowe)
koszary schronowe
(wystawy czasowe)
 
Komunikat. Wykorzystujemy pliki cookies, aby nasz serwis lepiej spełniał Państwa oczekiwania. Można zablokować zapisywanie cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. ZAMKNIJ