PL EN WYSOKI KONTRAST A A+ A+
Komunikat. Wykorzystujemy pliki cookies, aby nasz serwis lepiej spełniał Państwa oczekiwania. Można zablokować zapisywanie cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Zamknij

Kwartał - zespół umocnień - fort

Kwartał Grodzisko (Grodzisko) - nazwa całego obszaru zawartego między ciągiem ul. Nowe Ogrody, ul. Powstańców Warszawskich, ul. gen. H. Dąbrowskiego oraz ul. 3 Maja wraz z włączonym do niego obszarem lunety Börstella (Senarmonta) - oficjalnie leży on już poza obszarem kwartału, ale ze względów historycznych należy go rozpatrywać łącznie. Tym samym obok terenów dawnych umocnień w jego granicach leżą tereny m.in. dawnych cmentarzy z ich reliktami, zespół świątyni i poszpitalny Bożego Ciała, zabudowania sądów i policji, areszt śledczy, stacja benzynowa.

Zespół umocnień (fortyfikacji) Góry Gradowej / Grodzisko – termin tożsamy dla całości terenów dawnych fortyfikacji, które obecnie da się wykreślić, a które w uproszczeniu, zawarte były niegdyś między Bramą Siedlecką (Nowych Ogrodów) a Bramą Oliwską. W zespół fortyfikacji Góry Gradowej zaliczamy więc zarówno rejon bastionu Kessela (Neubauera) oraz fort, jak i lunetę Börstella (Senarmonta) wraz z otulinami wszystkich wymienionych części składowych, a także teren, którędy przebiegały dawne transzeje.

Fort Góry Gradowej / Grodzisko – teren wyznaczony przebiegiem fosy suchej oraz muru Carnota i skarpy wzgórza; części strukturalne fortu to: bastion Jerozolimski, bastion Kurkowy (WCK i WSK), bastion Notzkenberg (NCK), a także majdan oraz zespół redity napoleońskiej.

Góra Gradowa – termin odnoszący się do wzniesienia (wzgórza morenowego), którego zasięg dziś trudno jednoznacznie określić (szczególnie granice północną i zachodnią); wobec licznych prac ziemnych, które miały miejsce w okresie od XVII do końca XIX w., a także zmian krajobrazu wokół góry (likwidacja bastionów wew. ciągu pod koniec XIX w., przecięcie Góry Gradowej nowymi szlakami komunikacyjnymi itp.). granice wzniesienia zostały już bezpowrotnie zatarte; zasięg Góry Gradowej w swej pierwotnej (tj. najszerszej) formie można ograniczyć od strony południowej Nowymi Ogrodami, a od wschodu – Starym Miastem; na północy Góra Gradowa obejmowała swoim zasięgiem w większości teren współczesnego cmentarza garnizonowego.

tekst: Jan Daniluk