PL EN WYSOKI KONTRAST A A+ A+
Przygotowujemy dla Was nowa stronę. Jej budowa jeszcze trwa. Podzielcie się z nami przemyśleniami na jej temat na www@hewelianum.pl
Komunikat. Wykorzystujemy pliki cookies, aby nasz serwis lepiej spełniał Państwa oczekiwania. Można zablokować zapisywanie cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Zamknij

Ewolucja nazewnictwa

Pierwsza wzmianka w źródłach historycznych o terenie kwartału Grodzisko pojawia się już w 1385 r. Obszar wzniesienia położonego na północ od Nowych Ogrodów, a na zachód od Starego Miasta, określony został wówczas jako Hagensberg. W późniejszym okresie można spotkać takie przekształcenia nazwy jak HagensbergeHaynbergHaynsberg czy Heidenberg, wszystkie one jednak pozostawały w związku z niemieckim wyrazem Hag(en)Hain, który oznacza krzaki bądź gaj (las).

W 1519 r. pojawiła się po raz pierwszy nowa nazwa dla interesującego nas wzniesienia, a mianowicie zapis w postaci Hagelsberge. Zmianę należy tłumaczyć najprawdopodobniej błędem pisarza, choć oczywiście nie można całkowicie negować tezy, że nowa nazwa wyniknęła z procesu adaptacji nazwy wzniesienia Hagen do nazwy osobowej Hagel, będącej wg. podań miejscowej ludności imieniem pana (rycerza), który przed wiekami miał rezydować w grodzie na wzgórzu. Niewykluczone zresztą, że oba te procesy nałożyły się na siebie.

Jakakolwiek jednak nie byłaby przyczyna zastąpienia określenia Hagensberg na Hagelsberg, to nazwa późniejsza ugruntowała się w historiografii gdańskiej do 1945 r. Do końca II wojny światowej nawet polskojęzyczni autorzy posługiwali się nierzadko niemiecką nazwę wzgórza. Zaczęły jednak jednocześnie pojawiać się nazwy wywodzące się od imienia Jagel (sugerowany przez jednego z badaczy poprawny zapis imienia ów mitycznego rycerza Hagela) nowe określenia takie jak Góra Jagielna, Góra Jaglana czy nawet Góra Jagiełły (!). W nawiązaniu do tradycji istnienia na wzgórzu warownego ośrodka pojawiła się także propozycja nazwanie wzniesienia Górą Zamkową, a w związku z postulatem powrotu do pierwotnej nazwy – Góra Gajowa. Ostatecznie od 1949 r. zaczęła obowiązywać oficjalna nazwa Grodzisko.

W okresie powojennym nazwa Hagelsberg była sporadycznie używana, przede wszystkim w kontekście jedynie przytaczania dawnej nazwy współczesnego, ahistorycznego określenia Grodzisko. Od pewnego czasu widać jednak tendencję w coraz częstszym i bardziej świadomym stosowaniu obok oficjalnej nazwy Grodzisko, także dosłownej kalki niemieckiego Hagelsberg – Góra Gradowa.

tekst: Jan Daniluk